სამცხე-ჯავახეთის ტრადიციული სამზარეულო მხოლოდ კერძები არაა – ეს არის ემოცია, ტრადიცია და თაობების ისტორია. სამცხე-ჯავახეთის ეს მხარე ყოველთვის გამოირჩეოდა საკუთარი, გამორჩეული გემოთი. აქაურ კერძებს განსაკუთრებულ ხასიათს აძლევს ადგილობრივი ნედლეული: მთის მდელოებზე გაზრდილი მწვანილები, სუფთა წყლით მოყვანილი ბოსტნეული და ყველი, რომელიც ოჯახებში დღემდე ტრადიციული მეთოდით მზადდება.
სტუმარი ახალციხეში რომ ჩადის, პირველ რიგში სწორედ ადგილობრივი სამზარეულოს აღმოჩენას იწყებს. მესხური ქადა, აპოხტის ხინკალი, მესხური ხაჭაპური, ტენილი ყველი, ადგილობრივი ლოკოკინა და სხვა. გარდა ამისა სამცხე-ჯავახეთში სტუმარს ვერ გაატარებენ ისე, რომ თაფლი არ დააგემოვნოს – ადგილობრივი მეფუტკრეები ამბობენ, რომ მათი თაფლი მთის ყვავილების არომატით გამოირჩევა. და, რა თქმა უნდა, მესხური ღვინო – რეგიონის სიამაყე, რომელიც ხელახლა იბადება უძველესი ვაზის ჯიშების აღდგენით.
სად ვივახშმოათ ახალციხეში? მესხეთში ჭამა ერთგვარი რიტუალია. სუფრა აქ ყოველთვის ოჯახურ სითბოს და გულწრფელობას გამოხატავს.რესტორან ზედაშეში სწორედ ასეთი ოჯახური კერძები დაგხვდებათ, ტრადიციულად, როცა სტუმარი მოდის, მას აუცილებლად უმასპინძლდებიან საკუთარი ხელით მომზადებული კერძით. ეს არის არა მხოლოდ სტუმრის პატივისცემა, არამედ სიყვარულის გამოხატვა – მესხი ადამიანი სწორედ ასე აჩვენებს გულღიაობას და როცა სუფრასთან დაჯდები, ოჯახი ისტორიებს გიყვება – როგორ ასწავლა ბებიამ შვილიშვილს ცომის გაბრტყელება, როგორ ინახავენ ძველ თიხის ქოთნებს და როგორ „სუნთქავს“ თითოეული კერძი ამ მიწის ტემპით. სწორედ ამიტომ ამბობენ: ვისაც ერთხელ მაინც გაუსინჯავს მესხური გემო, ის ამ მხარეში ყოველთვის ბრუნდება – არა მხოლოდ კერძების გამო, არამედ იმ სიყვარულის, ადამიანურობისა და სიმყუდროვის გამო, რომელიც ყოველ ლუკმაში იგრძნობა.
